Frisgroen
Door Ingeborg Swart

Hoe planten groeien

Het kan je bijna niet ontgaan zijn de afgelopen tijd. Alles begint plotseling volop te groeien en te bloeien. Bomen zijn een geurige wolk van bloesems, grasveldjes worden ineens weer groen en struiken krijgen verse blaadjes.

Het voorjaar is nu echt begonnen, en de planten werken enorm hard om zo snel mogelijk in topconditie te komen.

Dat betekent dat ze bladeren moeten groeien. Een plant doet dat op twee manieren. In beide gevallen zorgt een groepje delende cellen, de stamcellen van de plant, voor het produceren van nieuw plantenweefsel. Dat groepje heet het meristeem. De cellen in het meristeem maken zich eerst langer en delen dan in tweeën. Zo ontstaat telkens een nieuwe cel. Meestal verliest die nieuwe cel meteen het delend vermogen, maar soms niet en kan hij bijvoorbeeld een zijtak gaan vormen.

Terug naar die twee manieren van groei. De eerste is het meest duidelijk. Een klein groepje stamcellen in de top van een tak, knop of stengel deelt zich in de lengte. De stamcellen blijven bovenop en onder zich maken ze nieuwe “gewone” cellen. Ze duwen zichzelf eigenlijk omhoog. Daardoor groeit een twijg in de lengte. Haal je het bovenste topje er af, dan kan er geen groei meer in die richting plaatsvinden.

Gelukkig voor de plant is er meer dan één meristeem aanwezig. In elke afsplitsing zit zo’n groepje stamcellen, voor elke nieuwe richting waarin een plant groeit is een apart groepje cellen. Dat is dus in elk knopje, zijtakje en blaadje.

En zelfs als je al die topjes zou verwijderen, kan de plant nog een beetje groeien. Dat is namelijk waar de tweede soort groei naar voren komt. Die groei werkt ook met stamcellen, maar dan zorgen die voor groei in de dikte. Vooral bij bomen en andere houtachtige planten komt dit proces voor. Zachte, kruidachtige planten rekenen er op dat hun lengtegroei voldoende is.

Ik vind het altijd zo’n gek idee dat er eigenlijk maar een paar cellen zijn die voor de groei van zo’n hele plant zorgen. Als je dan beseft hoe goed die paar cellen geordend zijn en alles aansturen, dan is het ineens niet meer gek, maar blijft hoe dan ook enorm fascinerend!

En voor ons is het geweldige aan de groei van nieuwe bladeren natuurlijk hoe heerlijk fris alles er weer uit ziet. Kijk maar eens goed om je heen en geniet van de overvloed aan groen.